Crontab, Cron Job ve Modern Zamanlanmış Görevler

TL;DR

Konu	2019	2026
Altyapı	Sabit sunucu (VPS/Dedicated)	Serverless (Cloudflare, Vercel)
Zamanlayıcı	crontab	systemd timers, Inngest, Trigger.dev
Hata yönetimi	Manuel (log kontrolü)	Otomatik retry, durable execution
Tetikleme	Yalnızca zaman tabanlı	Zaman + olay tabanlı (event-driven)
Maliyet	Sabit aylık sunucu	Kullandığın kadar öde
AI entegrasyonu	Yok	Heartbeat pattern, MCP cron

---

Bu yazının ilk versiyonu 2019 yılında yayınlanmıştı. O tarihten bu yana cron job dünyası, “bir sunucuda Linux terminaline girip crontab -e yazmak” noktasından, tamamen serverless, event-driven ve stateful bir yapıya evrildi. 2026 itibarıyla cron artık işletim sisteminin bir parçası değil, bulut mimarisinin bir orkestrasyon aracıdır.

Crontab Temelleri

Cron, Unix temelli sistemlerde (Linux, macOS, BSD) zamanlanmış görevleri yöneten daemon’dur. crontab ise bu görevlerin tanımlandığı dosya ve komutu ifade etmekte. Her kullanıcı kendi crontab dosyasına sahip olup, sistem geneli görevler /etc/crontab üzerinden yönetilmekte¹.

Zaman İfadesi Sözdizimi

* * * * * [komut-veya-script]
┬ ┬ ┬ ┬ ┬
│ │ │ │ └───── haftanın günü (0-6, 0=Pazar)
│ │ │ └────────── ay (1-12)
│ │ └─────────────── gün (1-31)
│ └──────────────────── saat (0-23)
└───────────────────────── dakika (0-59)

Temel İşlemler

# Görev listesini görüntüle
crontab -l

# Görev düzenle (varsayılan editör ile)
crontab -e

# nano ile düzenle (tek seferlik)
env EDITOR=nano crontab -e

# Tüm görevleri sil (dikkatli kullan)
crontab -r

Sık Kullanılan Zaman İfadeleri

İfade	Açıklama
* * * * *	Her dakika
0 * * * *	Her saat başı
0 9 * * *	Her gün saat 09:00
0 9 * * 1-5	Hafta içi her gün 09:00
0 0 1 * *	Her ayın ilk günü gece yarısı
*/15 * * * *	Her 15 dakikada bir
0 9,18 * * *	Her gün 09:00 ve 18:00

Kısayol İfadeleri

Kısayol	Karşılık	Açıklama
@reboot	-	Sistem başlangıcında bir kez
@hourly	0 * * * *	Saatte bir
@daily	0 0 * * *	Günde bir
@weekly	0 0 * * 0	Haftada bir
@monthly	0 0 1 * *	Ayda bir
@yearly	0 0 1 1 *	Yılda bir

Basit Bir Örnek

Her dakika rastgele bir sayı üreten ve dosyaya yazan bir görev:

# random.sh oluştur
cat > ~/random.sh << 'SCRIPT'
#!/bin/bash
NUMBER=$[ ( $RANDOM % 100 ) + 1 ] && echo $NUMBER >> ~/number.log
SCRIPT
chmod +x ~/random.sh

# Crontab'a ekle
crontab -e
# Eklenecek satır:
* * * * * ~/random.sh

---

systemd Timers: Crontab’ın Modern Alternatifi

systemd tabanlı Linux dağıtımlarında, systemd timer’lar crontab’a göre belirgin avantajlar sunmakta²:

Özellik	crontab	systemd Timers
Kurulum	Tek satır	İki birim dosyası (service + timer)
Loglama	Sınırlı (mail, syslog)	Tam journald entegrasyonu
Kaçırılan görevler	Sessizce atlanır	Persistent=true ile yakalanır
Çakışma önleme	Yok (yeni instance başlar)	Tek instance garantisi
Bağımlılıklar	Yok	Ağ, disk, diğer servislere bağımlılık
Kaynak kontrolü	Yok	cgroups (CPU, bellek limiti)
Taşınabilirlik	BSD, macOS, tüm Unix	Yalnızca systemd Linux

systemd Timer Örneği

# /etc/systemd/system/yedekleme.service
[Unit]
Description=Gunluk Yedekleme

[Service]
Type=oneshot
ExecStart=/opt/scripts/yedekleme.sh

# /etc/systemd/system/yedekleme.timer
[Unit]
Description=Gunluk Yedekleme Zamanlayici

[Timer]
OnCalendar=*-*-* 03:00:00
Persistent=true

[Install]
WantedBy=timers.target

# Aktifleştir ve başlat
systemctl enable --now yedekleme.timer

# Durumu kontrol et
systemctl list-timers
journalctl -u yedekleme.service

Ne zaman hangisi? Basit zamanlamalar, macOS/BSD ortamları ve hızlı tek satırlık görevler için crontab; üretim sunucularında loglama, bağımlılık yönetimi ve kaynak kontrolü gereken görevler için systemd timers.

---

Klasik Cron’dan Cloud-Native Cron’a

2019’da zamanlanmış görev çalıştırmak, sabit bir sunucunun (EC2, Droplet vb.) ayakta kalmasını gerektiriyordu. 2026’da ise sunucusuz (serverless) platformlar, yalnızca çalışma süresi kadar ücretlendirme yaparak bu ihtiyacı ortadan kaldırmakta.

Cloudflare Workers Cron Triggers

Cloudflare’in 300’den fazla lokasyonundaki edge sunucularında çalışan Worker’lar, cron trigger’lar ile belirli aralıklarla tetiklenebilmekte³:

# wrangler.toml
[triggers]
crons = ["0 3 * * *", "*/30 * * * *"]

export default {
  async scheduled(controller, env, ctx) {
    ctx.waitUntil(async () => {
      // E-ticaret verilerini çek ve işle
      const data = await env.DB.prepare(
        "SELECT * FROM orders WHERE date = ?"
      ).bind(today()).all();
      await processOrders(data);
    });
  }
};

	Ücretsiz	Ücretli ($5/ay)
Trigger sayısı	5	250
CPU süresi (< 1 saat aralık)	30 saniye	30 saniye
CPU süresi (>= 1 saat aralık)	15 dakika	15 dakika

Vercel Cron Jobs

Vercel, Serverless ve Edge Function’ları cron ile tetikleyebilmekte⁴:

{
  "crons": [
    { "path": "/api/daily-digest", "schedule": "0 9 * * *" },
    { "path": "/api/cleanup", "schedule": "0 0 * * 0" }
  ]
}

	Hobby	Pro
Cron sayısı	100	100
Minimum aralık	Günde bir	Dakikada bir
Hassasiyet	Saatlik (+/- 59 dk)	Dakika bazlı

Hobby planında günlük aralıktan daha sık çalışan cron ifadeleri deploy’u başarısız kılmakta.

GitHub Actions as Cron

Basit veri çekme işleri için GitHub Actions’ın schedule tetikleyicisi yaygın biçimde kullanılmakta⁵:

on:
  schedule:
    - cron: '0 */6 * * *'  # Her 6 saatte bir

jobs:
  veri-cek:
    runs-on: ubuntu-latest
    steps:
      - uses: actions/checkout@v4
      - run: python scripts/veri_cek.py

Ancak dikkat edilmesi gereken sınırlamalar mevcut: minimum 5 dakika aralık, yoğun saatlerde gecikme veya atlama riski, ve halka açık depolarda 60 gün aktivite yoksa otomatik devre dışı bırakma. Public depolarda tamamen ücretsiz, private depolarda ayda 2.000 dakika ücretsiz süre sunulmakta.

AWS EventBridge Scheduler

CloudWatch Events’in halefi olan EventBridge Scheduler, 270’ten fazla AWS servisi ve 6.000’den fazla API operasyonunu hedefleyebilmekte⁶. Kalıcı ücretsiz katmanda ayda 14 milyon çağrı sunmakta.

Railway Cron

Railway, dashboard üzerinden 5 dakika minimum aralıklı cron yapılandırması sunmakta. Yalnızca UTC desteklemekte ve servisin görevi tamamladıktan sonra çıkış yapması gerekmekte.

Karşılaştırma Tablosu

Platform	Min. Aralık	Ücretsiz Katman	Retry	Durable	Yapılandırma
crontab	1 dakika	N/A (OS)	Yok	Yok	crontab
systemd timers	1 saniye	N/A (OS)	Yok	Persistent	Unit dosyaları
CF Workers Cron	1 dakika	5 trigger, 100k istek/gün	Yok	Yok	wrangler.toml
Vercel Cron	1 dk (Pro), 1/gün (Hobby)	100 cron	Yok	Yok	vercel.json
GitHub Actions	5 dakika	2k dk/ay (private)	Yok	Yok	YAML
EventBridge	1 dakika	14M çağrı/ay	Yapılandırılabilir	Yok	Console/SDK
Railway	5 dakika	Plan dahili	Yok	Yok	Dashboard

---

Stateful ve Reliable Scheduling

2019’da cron job hata verdiğinde, o iş sessizce ölürdü. Modern platformlar bunu değiştirdi.

Inngest

Inngest, olay güdümlü (event-driven) durable execution platformudur. Fonksiyonları cron, olay veya webhook ile tetikleyebilmekte; kuyruk, durum, yeniden deneme ve zamanlama yönetimini tamamen üstlenmekte⁷:

import { inngest } from "./client";

export const haftalikRapor = inngest.createFunction(
  { id: "haftalik-rapor" },
  { cron: "TZ=Europe/Istanbul 0 9 * * 1" },
  async ({ step }) => {
    const veriler = await step.run("veri-cek", async () => {
      return db.orders.findAll({ lastWeek: true });
    });

    const analiz = await step.run("ai-analiz", async () => {
      return llm.analyze(veriler, "Haftalık satış trendlerini özetle");
    });

    await step.run("bildirim-gonder", async () => {
      await slack.send("#raporlar", analiz);
    });
  }
);

Inngest’in geleneksel cron’dan temel farkları:

• Durable execution: Her step.run() sonucu saklanır; hata durumunda yalnızca başarısız adım yeniden çalıştırılır
• Otomatik retry: Varsayılan 4 yeniden deneme, eksponansiyel geri çekilme (backoff) ile
• Saat dilimi desteği: TZ=Europe/Istanbul ile doğrudan cron ifadesinde
• Olay + zaman hibrit: “Kullanıcı sepete ürün ekledikten 2 saat sonra hala satın almadıysa tetikle” gibi dinamik koşullar

Ücretsiz planda ayda 50.000 fonksiyon çalıştırma, TypeScript, Python ve Go SDK’ları desteklenmekte.

Trigger.dev

Trigger.dev, arka plan görevleri, AI agent’lar ve durable iş akışları için açık kaynak bir platform. En güncel sürümü v4 (Şubat 2026) ile warm start (100-300ms), waitpoint’ler ve çalıştırma önceliklendirmesi sunmakta⁸:

export const gunlukTemizlik = schedules.task({
  id: "gunluk-temizlik",
  cron: "0 3 * * *",
  run: async (payload) => {
    await temizlikYap();
  },
});

	Trigger.dev	Inngest
Mimari	Yönetilen worker’lar kodunuzu çalıştırır	Event-driven, HTTP endpoint’lerinizi çağırır
Dil desteği	TypeScript	TypeScript, Python, Go
Warm start	Evet (v4)	N/A (serverless)
GitHub yıldızı	~13.000	~4.800

Upstash QStash

QStash, serverless HTTP tabanlı mesaj kuyruğu ve görev zamanlayıcıdır⁹. Hedef URL’ye HTTP isteği göndererek çalışır; yeniden deneme, dead letter queue ve zamanlama desteği sunmakta. Ücretsiz planda günde 1.000 mesaj ve 10 aktif zamanlama.

---

AI Agent’lar ve Zamanlanmış Görevler

Cron job’lar, 2019’da “zamanı gelince bir script çalıştıran” basit tetikleyicilerdi. 2026’da ise AI agent’ların yaşam döngüsünü yöneten bir heartbeat mekanizması haline geldi.

Heartbeat Pattern

Agent sürekli çalışmak yerine, cron tarafından belirli aralıklarla uyandırılır, görevini yapar ve tekrar uyur. Bu yaklaşım belirgin maliyet tasarrufu sağlamakta¹⁰:

Her saat başı (cron) -> Agent uyanır -> Veriyi analiz eder -> Rapor gönderir -> Agent uyur

Sürekli çalışan agent: 7/24 compute maliyeti, boşta bekleme. Zamanlanmış agent: Yalnızca çalışma süresi kadar maliyet. Toplu (batch) ve periyodik işler için ideal.

MCP ve Cron Entegrasyonu

Anthropic tarafından standartlaştırılan ve Aralık 2025’te Linux Foundation altındaki Agentic AI Foundation’a (AAIF) devredilen MCP (Model Context Protocol), AI modellerinin yerel dosyalar, veritabanları ve araçlarla iletişim kurmasını sağlamakta.

Modern kullanımda bir cron job artık yalnızca Python script’i çalıştırmıyor; bir MCP sunucusunu tetikleyerek AI agent’ı belirli bir bağlam (context) ile uyandırmakta:

Cron (her gece 00:00)
  -> MCP üzerinden veritabanına bağlan
  -> Son 24 saatin satış verilerini çek
  -> LLM'e context olarak gönder
  -> "Anormallikleri bul" komutu ver
  -> Sonucu Slack'e raporla

Bu amaçla geliştirilmiş MCP sunucuları mevcut: mcp-cron, shell komutu veya AI prompt görevlerini cron ifadeleriyle zamanlayabilmekte¹¹. scheduler-mcp ise shell komutları, API çağrıları ve AI görevlerini cron, aralık ve tarih tabanlı tetikleyicilerle yönetebilmekte.

Olay + Zaman Hibrit Tetikleme

Artık yalnızca “Cuma günü çalış” değil, koşullu tetikleme de mümkün:

"Stok %10'un altına düşerse (olay)
 VE saat 18:00'den sonraysa (zaman koşulu)
 -> AI satın alma agent'ını çalıştır"

Inngest ve Trigger.dev bu tür hibrit yapıları doğrudan desteklemekte. Agent, olay gerçekleştiğinde tetiklenir ancak zaman koşulu da sağlanmalıdır.

Semantic Cron: Veri Analitiğinde Yeni Yaklaşım

Modern cron iş akışları, veriyi yalnızca taşımak yerine taşıma sırasında işlemekte:

• LLM tabanlı veri temizliği: Cron ile çekilen verideki eksik kategori isimlerini AI ile tahmin edip tabloya ekleme
• Otomatik hipotez testi: Her hafta e-ticaret verilerini pivot table yapıp, “Geçen haftaya göre neden bu kategoride düşüş var?” sorusunu AI agent’a sorarak hipotez üretme
• Token optimizasyonu: Ham veri yerine pivot edilmiş ve flag eklenmiş özet tabloları AI’a göndererek maliyet düşürme ve doğruluk artırma

---

Kimlik ve Yetkilendirme Bağlamı

Clerk, Auth0 gibi kimlik yönetim platformları, cron işlemleriyle webhook’lar üzerinden bağlanmakta:

• Kullanıcı bakımı: “30 gündür giriş yapmayan kullanıcıları pasife al” gibi görevler, Clerk webhook’ları ile tetiklenen zamanlanmış fonksiyonlarla yönetilmekte
• Abonelik yönetimi: Stripe veya Paddle gibi ödeme sistemleriyle senkronizasyon, edge servisler üzerinden periyodik görevlerle gerçekleştirilmekte
• Token yenileme: API token’larının periyodik yenilenmesi ve sertifika rotasyonu

---

Oyun ve Gerçek Zamanlı Sistemlerde Cron

Cron job’lar yalnızca veri analitiği ve DevOps alanında değil, oyun ve gerçek zamanlı sistemlerde de kullanılmakta:

• Enerji dolumu: Oyun içi enerji sistemlerinin belirli aralıklarla yenilenmesi
• Günlük ödüller: Her gün sıfırlanan ödül mekanizmaları
• Ekonomi dengelemesi: Oyun içi ekonomi parametrelerinin periyodik güncellenmesi
• Sıralama güncellemesi: Liderlik tablolarının belirli aralıklarla yeniden hesaplanması

Bu görevler artık merkezi bir sunucu saati yerine, global olarak dağıtılmış cron trigger’lar (Cloudflare Workers, AWS EventBridge) ile yönetilmekte.

---

2026 Best Practice Rehberi

Basit Görev (Klasik Cron)

# Her gece 03:00'te yedekleme
0 3 * * * /opt/scripts/yedekleme.sh >> /var/log/yedekleme.log 2>&1

Güvenilir Görev (Inngest)

inngest.createFunction(
  { id: "gece-yedekleme", retries: 5 },
  { cron: "TZ=Europe/Istanbul 0 3 * * *" },
  async ({ step }) => {
    await step.run("yedekle", yedekleVeDogrula);
    await step.run("bildir", () => slack.send("Yedekleme tamamlandı"));
  }
);

Edge Cron (Cloudflare Workers)

# wrangler.toml
[triggers]
crons = ["0 */6 * * *"]

Senaryo Bazlı Tercih

Senaryo	Önerilen Platform	Neden
Basit script, VPS	crontab	Ek bağımlılık yok
Üretim sunucusu, Linux	systemd timers	Loglama, kaynak kontrolü
Serverless, düşük maliyet	Cloudflare Workers Cron	Edge, kullandığın kadar öde
Hata toleransı gereken iş akışı	Inngest / Trigger.dev	Durable execution, retry
Basit veri çekme, ücretsiz	GitHub Actions	Public repo’da ücretsiz
AWS ekosistemi	EventBridge Scheduler	14M/ay ücretsiz
AI agent heartbeat	Inngest + MCP	Olay + zaman, durable
E-ticaret rapor pipeline	Inngest	Adım bazlı, retry, Slack entegrasyonu

---

Sonuç

Cron, Unix felsefesinin temel taşlarından biri olarak “zamanı geldiğinde çalıştır” ilkesiyle onlarca yıldır görev yapmakta. Ancak modern geliştirme iş akışlarında bu basit mekanizma, serverless platformlar (Cloudflare Workers, Vercel), durable execution araçları (Inngest, Trigger.dev) ve event-driven mimarilerle zenginleştirilmiş durumda.

AI agent’ların yaygınlaşmasıyla birlikte cron, bir zamanlayıcı olmaktan çıkıp otonom agent’ların vites kutusuna dönüştü. MCP sunucuları ile entegre cron görevleri, agent’lara veritabanı ve dosya erişimi bağlamı sağlayarak veriyi analiz etme, hipotez üretme ve aksiyon alma döngüsünü otomatikleştirmekte.

2019’da cron bir zamanlayıcıydı; 2026’da ise bulut mimarisinin bir orkestrasyon aracıdır.

Cron ile sıkça birlikte kullanılan araçlar hakkında rsync, wget ve grep yazılarına, modern otomasyon alternatifleri icin ise Pipedream yazısına göz atabilirsiniz.

Footnotes

1. cronie - Cron Daemon ↩
2. Linux Task Scheduling: cron vs systemd timers ↩
3. Cloudflare Workers Cron Triggers ↩
4. Vercel Cron Jobs ↩
5. GitHub Actions - Scheduled Events ↩
6. AWS EventBridge Scheduler ↩
7. Inngest - Scheduled Functions ↩
8. Trigger.dev v4 ↩
9. Upstash QStash ↩
10. Ambient Agents and Always-On Intelligence ↩
11. mcp-cron - MCP Server for Scheduled Tasks ↩